Şiir Tahlillerine Kavramlar ve Kuramlar Penceresinden Bakış

    Gökhan Tunç, Kavramlar ve Kuramlarla Modern Türk Şiiri Okumaları adlı çalışmasına şiir yorumcusunun konumunu irdeleyerek başlar. Şiirde kimsenin görmediği anlamları gördüğü iddiasında bulunan, nihai anlama ulaştığını düşünen bir yorumcunun aslında yanıldığını ifade eder. Çünkü yorumcunun bulduğu anlam farklılaşır, değişir. Şiirler yorumlandıkça zenginleşse de tek yoruma hapsedilemez. Tek bir kavram ya da kuramla sınırlandırılamaz. Tunç’a göre bir şiir birden fazla kuram veya kavramla incelenebilse de her kuram veya kavram her şiire uymaz. Uydurma çabası, şiirin nihai anlamına ulaşmayı sonuçsuz bırakır. Tunç, şiirleri belli kavramlar veya kuramlar üzerinden yorumlarken bu yorumun bilimsel bir üslupla birleşmesi gerektiğini düşünür. Ona göre şiir yorumu ile bilimsel üslup bir araya gelince iki etmez, birbirini çoğaltır. Hangi şiirin hangi kavram veya kuramla yorumlanabileceğini bulmak uzun yıllar şiirle meşgul olmayı, onun üzerine düşünmeyi gerektiren meşakkatli bir iştir. Öyle ki Gökhan Tunç da çalışmasını 2003 yılından itibaren kaleme aldığı yazılardan meydana getirir. 

Şiir incelemesini arkeolojik bir kazı çalışmasına benzeten Gökhan Tunç, Kavramlar ve Kuramlarla Modern Türk Şiiri Okumaları’nın ilk bölümünde kavramlar üzerinden şiir incelemesi yapar. Bu kavramların ortaya çıkışını, sanatta ve edebiyatta nasıl yankı bulduğunu ele alarak tanımı ve sınırlarını belirlemeye çalışır. Çalışmada incelenen kavramlar: Metafor, İmge, İroni, Alegori, Metinlerarasılık, Palimpsest, Etkilenme Endişesi, Geleneğin İcadı, Kültürel Bellek, Atonal Müzik, Farklılaşma, Yabancılaştırma Etkisi, Somut Şiir, Görsel Şiir, Hipermetin, Kronotop, Transhümanizm olarak sayılabilir. Tunç, çalışmanın ikinci bölümünde kuramlar üzerinden şiir incelemesi yapar. Bu kuramlar: Dilbilimsel Eleştiri, Rus Biçimciliği, Yapısalcılık, Alımlama Kuramı, Psikanalitik Eleştiri, Avangart Kuramı, Kaos Teorisi, Postmodern Şiir olarak sayılabilir. Burada dikkati çeken Gökhan Tunç’un herkesin duyduğu kavram ya da kuramların aksine daha az duyulanları da seçmiş olmasıdır. Bu kavram ve kuramlar çalışmada Yahya Kemal, Ahmet Haşim, Edip Cansever, Orhan Veli, İsmet Özel, Behçet Necatigil, Vural Bahadır Bayrıl, Melih Cevdet Anday, Ahmet Hamdi Tanpınar, Nâzım Hikmet, Sezai Karakoç, İlhan Berk, Ahmet Telli, Yüksel Pazarkaya, Serkan Işın, Necip Fazıl, Hilmi Yavuz ve Lale Müldür’ün şiirlerinden seçilen örnekler üzerine uygulanır. Böylece Tunç, kavram ve kuramların şiir incelemesinde nasıl uygulanacağını gösteren bir yol açmış olur. Gökhan Tunç, bu şiirleri analiz ederken de şairlerin çok bilinen, kendini hemen ele veren şiirlerini seçmez. Şiire farklı bir bakış açısıyla bakar fakat yaptığı yorumlarda “anlaşılır” olmayı, “bilimsel üslubu” ön planda tutar. Amacı, uygun şiirle uygun kavramı veya kuramı izdivaç içine sokup ikisinden zengin bir anlam dünyası çıkarmaktır.