Japonya'nın Doğaüstü Hikayeleri

Patrick Lafciado Hearn, 1850 yılında Lefkada'da doğmuş İrlanda-Yunan-Japon kökenlinli yazar, çevirmen ve öğretmendir. Çalışmalarıyla Japon kültür ve edebiyatını Batı dünyasına tanıtan yazarın ömrü İngiltere, Fransa, Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya’da geçmiştir. Pek çok eseri bulunan yazarın geniş perspektifi, eserlerinde Budizm, İslam, Fransız ve Rus edebiyatlarına yer vermesine neden olmuştur. 1890 yılında Harper’s Magazine için Japonya’ya giden Hearn, Japon Denizi kıyısındaki bir kasaba olan Matsue’deki Shimane Prefectural Common Middle School and Normal School’da öğretmenlik yapmıştır. Burada kaldığı süre içerisinde yüksek samuray sınıfından bir ailenin kızı olan Koizumi Setsuko ile evlenen yazar 1896'da Koizumi Yakumo yasal adını alarak Japon vatandaşı olmuştur. Sonraki yıllarında Japonya’nın edebiyatını, inanç ve geleneklerini ilgiyle araştırmış, Japonların doğaüstü hikayelerine ayrı bir ilgi göstererek Kvaidan adlı eserini meydana getirmiştir. 1904 yılının sonbaharında, Tokyo’da 54 yaşındayken hayatını kaybetmiştir. 

    Hearn’ın Kvaidan ya da Kvaidan: Tuhaf Şeylere Dair Öyküler ve İncelemeler adlı eseri Japonların doğaüstü-mitik anlatılarından, haiku adlı şiirlerinden ve böcekler üzerine yazılmış denemelerden oluşur. Kvaidan’da Mimi-Naşi-Hoiçi’nin Hikayesi, Oşidori, Otei’nin Öyküsü, Ubazakura, Diplomasi, Ayna ve Çan, Cikininki, Mucina, Rokuro-Kubi, Mezara Giden Sır, Yuki Onna, Aoyagi’nin Öyküsü, Ciu-Roku-Zakura, Akinosuke’nin Rüyası, Riki-Baka, Hi-Mavari ve Hoari olmak üzere toplamda 17 hikaye yer alır. Bu hikayelerde Budist rahiplerden samuraylara, samuraylardan mitolojik yaratıklara kadar farklı kesimlerden karakterler yer alır. Hikayelerin halkın inancında yer alması, çoğunun içerisinde bir öğüt barındırması önemlidir. Bu hikayelerde dikkati çeken ve tekrarı fazla olan izlekler; yeni evlenen gençlerden birinin aniden ölümü, ruhun öldükten sonra canlanıp farklı bir formda dünyaya yeniden gelmesi, doğaüstü yaratıkların çeşitli oyun ve hilelerle insanları kandırıp ölüme götürmeleri ve ıssız yerlerin insanların başına olmadık kötülükler getirmesidir.

    Kvaidan’daki hikayelerden biri olan Rokuro-Kubi, eserdeki en korkunç ama bir o kadar da eğlenceli olan hikayedir. Hikayede önceden Kyuşlu Lord Kikuci’ye samuraylık yapan İsogai Heidazaemon Taketsura’nın Kikuci hanesi yıkıldıktan sonra Budist rahibi olması ve akabinde yaşadığı serüven ele alınır. Budist rahibi olunca adını Kvairyo olarak değiştiren kahraman, gezgin bir rahip olarak gidilmesi en korkulan, en ıssız yerlere gider. İçinde gizlice duran samuraylık yetileri yüzünden açıkta kalmaktan, karşısına çıkacaklardan korkmaz. Bir gece, sığınacak bir yer bulamadan hava kararmış, ormanlık alanda açık havada uyumaya karar vermiştir Kvairyo. Bu sırada ormandan çıkan bir adam onu kendi kulübesine götürmek ister, buranın tekin olmadığını söyler ve ikna eder. Kvairyo, uyandığında kulübedekilerin başlarının yerinde olmadığını, fakat etrafta hiç kan da olmadığını görür ve oradakilerin aslında insan değil birer Rokuro-Kubi olduklarını anlar. Bedenlerin başlarını kulübenin dışında birbiriyle konuşurken bulan Kvairyo, başlar kendine saldırdığında onları öldürür ve yoluna devam eder. 

Hikayelerden bir diğeri olan Akinosuke’nin Rüyası’nda dostlarıyla bahçesinde otururken birden bir uykunun çöktüğünü hissederek orada bulunan ağacın altında kestirmeye çekilen Akinosuke’nin gördüğü rüya anlatılır. Akinosuke, rüyasında Tokoyo kralının kızıyla evlendirildiğini, şansının yaver gitmesiyle Raişu’ya vali olarak atandığını ve burayı yıllarca adaletle idare edip yasalar hazırladığını görür. Fakat bütün bu şan, şöhret ve imkan dolu hayat karısının ölümüyle birden soluverir ve Akinosuke’nin her şeyi Tokoyo kralı tarafından elinden alınır. Uyandığı zaman arkadaşlarına bu hikayeyi anlatınca arkadaşları, o uyurken yüzünün üzerinde dolaşan bir kelebek olduğunu ve bu kelebeği yerden çıkan bir karıncanın deliğe çektiğini söylerler. Bu söz üzerine ağacın altındaki alanı kazan arkadaşlar Akinosuke’nin anlattığı ülkeyi orada buluverirler. Karıncalar Akinosuke’nin bahçesine koskoca bir şehir yaratmıştır.

Japon halkı arasında anlatılan, inanılan ve doğaüstü-metafizik özellikler gösteren bu hikayeler kadar eserde yer alan haikular ve Japonların kelebeğe verdiği önemi anlatan denemeler de önemlidir. Tüm bunlar Kvaidan’ı okumak, Hearn ile tanışmak için güzel ve önemli sebepler. Okuduktan sonra okuyucunun Japon edebiyatına ve inançlarına olan ilgisinin artacağı da bir gerçek.

Görseller:

Rokuro-Kubi: https://www.deviantart.com/hello-magpie/art/Rokurokubi-161653951

Lafcadio Hearn: https://www.newyorker.com/magazine/2019/09/16/why-lafcadio-hearns-ghost-stories-still-haunt-us